Review-Queue

Ozanın Pir ve On İki İmam’a yönelişle dile getirdiği velâyet ve hidayete sığınma ilkesi, bu ayetlerde Allah’ın müminlerin Velîsi olarak onları dosdoğru yola ve karanlıklardan nura çıkarması anlayışıyla örtüşür.

Ozanın dara düşen gönlün On İki İmam’ın manevî himmetine sığınması, ikrarda sadakat göstermesi ve münafıklıktan sakınması çağrısı; Kur’an’ın Allah’a sarılanlara rahmet ve yardım vadeden, iman iddiasından sonra yüz çevirenleri ise kınayan **sadakat, umut ve ilahî yardıma yöneliş ilkesiyle** örtüşür.

Ozanın dara düşenlerin On İki İmam’a sığınışıyla dile getirdiği zulüm karşısında ilahî yardım ve kurtuluş dileme ilkesi, bu ayetlerde peygamberlerin zalimlerden korunmak için Rabb’e yakarışında aynı manayla dile getirilir.

Ozanın dara düştüğünde Ali-Muhammed ve On İki İmam’a yönelişinde dile gelen tevhid, zikir, teslimiyet ve ilahî yardım umudu ilkesi, verilen ayetlerde Allah’ın tek sığınılacak mutlak kudret oluşu ve müminlerin yalnız O’na dayanmasıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki seherde niyazla nurlu rehbere yönelme ve teslimiyet ilkesi, Kur’an’ın sabah vaktinin tanıklığı, Allah’a çağıran ışık ve gönlü Rabbine yönelten kılavuzluk anlayışıyla örtüşür.

Ozanın Ali’de tecelli eden ve âlemin dört yanını kuşatan kutsal ışığı tasviri, bu ayetlerdeki **nur, velâyet ve hidayet ilkesiyle** örtüşür: Allah’ın nuru kullarını karanlıktan aydınlığa çıkaran, anıldığı kutlu mekânlarda parlayan ilahî rehberliktir.

Ozanın Hz. Ali’de simgelediği velâyet, iman ehlinin koruyuculuğu ve küfre karşı ilahî destekle galip gelişi ilkesi, bu ayetlerde Allah’ın dostlarının nur ve zafer üzere olmasıyla örtüşür:

Ozanın yol, gül ve dil sembolleriyle dile getirdiği Ali adıyla irşad ve aşk içinde Hakk’a yöneliş ilkesi, bu ayetlerde Allah’a sarılma, O’nun adını anarak benlikten soyunma ve yüzü O’na teslim etme çağrısıyla örtüşür.

Ozanın topraktan çiçeğe, çiçekten bala uzanan devrini Ali zikriyle Rabb’e yönelişe bağlayan **dönüşüm, tecelli ve rıza ile asla dönüş ilkesi**, verilen ayetlerdeki yaratılışın şifalı hikmeti, gönlün takvayla arınması ve insanın hâlden hâle Rabbine dönmesi anlayışıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki varlığın rahmet gibi akıp benlikten geçerek Mevlâ’ya yönelmesi ilkesi, verilen ayetlerde Allah’a sarılma, O’nun adını anarak bütün varlıkla O’na yönelme ve geçici dünya bağlarını aşarak O’na varma çağrısıyla örtüşür.

Ozanın dünyayı geçici bir konak, aşkı ise insanı benlikten geçirip ilâhî dönüşe taşıyan engin bir derya olarak anlatan **fenâ, zikr ve Hakk’a rücû ilkesi**, bu ayetlerde de dünya nimetlerinin geçiciliği, tüm benlikle Rabb’e yöneliş ve sonunda O’na dönüş hakikatiyle örtüşür.

Ozanın Şah Ali’yi dertlere derman, hükmü yürüyen manevi sığınak olarak çağırması, bu ayetlerde dile getirilen **darda kalana rahmetle yetişme ve sıkıntıyı giderme** ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Ali’yi Hakk’ın seçtiği veli ve manevi sultan olarak öven velâyet/ilâhî tevcih anlayışı, mülkün ve yüceliğin Allah’a ait olup dilediğini yükseltmesi ilkesiyle örtüşür.

Ozanın burada dile getirdiği Ali’nin miraç, arş ve yedi kat gökle simgelenen yüce manevi makamı ilkesi, bu ayetlerde Allah’ın katındaki dereceler, arşın azameti ve seçkin kulların yüceltilmesi anlayışıyla örtüşür.

Ozanın Ali’yi gönülde ve dilde daimî hazır bilip zikretmesi, bu ayetlerde müminlere öğretilen sürekli zikir, tesbih ve salihlerin adını yaşatma ilkesiyle örtüşür.

Ozanın ilâhî yârin benzersizliğini ilan eden tevhid ve eşsizlik ilkesi, İhlâs ve Ayetü’l-Kürsî’de Allah’ın dengi olmayan, mutlak diri ve bütün varlığın sahibi oluşuyla örtüşür.

Ozanın mecazî sevgililerin fâniliği karşısında Hak sevgilisinin eşsizliğini bildiren tevhid ve ilâhî aşk ilkesi, bu ayetlerde Allah’a hiçbir varlığın denk tutulamayacağı ve batıp gidenlerin gerçek sevgili olamayacağı hükmüyle örtüşür.

Bu dizelerdeki ilâhî sevgilinin bütün güzellikleri aşan nur ve yücelik olarak tasviri, Allah’ın her türlü benzetmenin ötesindeki aşkınlığını ve âlemi aydınlatan nur oluşunu bildiren ayetlerle örtüşür.

Bu dizelerdeki gönlü ilâhî aşkın gam ve sırlarına mahzen kılma anlayışı, Yusuf’un kederini Allah’a arz eden irfanı ve Allah’a yönelen kalbin esas oluşunu bildiren ayetlerle örtüşür: ortak ilke, kalbin ilâhî huzurda sır ve tecellî mekânı oluşudur.

Ozanın ilâhî sevgilinin güzelliğini bütün gül bahçelerinden üstün tutup gönlü yalnız O’na bağlaması, Kur’an’daki yaratılış güzelliğinin Allah’a nispet edilmesi ve imanın Allah’a eşsiz, en güçlü sevgi olması ilkesine dayanır.

Ozanın ene’l-hakkı açıkça ilan edip dara çekilmeyi göze alan âşık tavrı, ilâhî hakikati korkusuzca tebliğ etme ve Allah yolunda feda oluşun ölüm değil dirilik oluşu ilkesiyle bu ayetlerde doğrulanır.

Ozanın sahte parıltıyla hakiki cevheri ayırt etmeyi öğütleyen **basiret ve marifet** ilkesi, Neml sûresinde de görünüşün ardındaki hakikatin ilâhî bilgiyle kavranıp benliğin teslimiyete yönelmesiyle dile getirilir.

Ozanın sevgilinin yanağını ve zülfünü nurun doğuş yeri sayan **ilâhî nurun tecellisi** anlayışı, bu ayetlerde nurun ışık üstüne ışık olarak parlaması ve yüzleri aydınlatmasıyla aynı manada dile getirilir.

Ozanın ilâhî sevgilinin nişanesiyle tanınan hakikate canı ve cihanı feda ederek teslim olma ilkesi, Yusuf’un kokusunun uzaktan duyulması ile kurban ve teslimiyet ayetlerinde aynı manada dile getirilir.

Bu dizelerdeki sevgiliyi can yoldaşı, sığınak ve derde derman bilen velâyet anlayışı, Bakara ve Mâide’de iman edenlerin Allah, Resul ve müminlerle kurduğu nurlandırıcı gönül dostluğu ilkesiyle örtüşür.

Ozanın sevgiliyi hayatın, canın, sığınağın ve bütün yönelişlerin merkezi sayan tevhidî bağlılık anlayışı, İhlâs ve Bakara ayetlerinde Allah’ın Hayy, Kayyûm ve Samed olarak tüm varlığın dayanağı ve nihaî maksadı oluşuyla örtüşür.

Ozanın sevgilide topladığı zarafet, güzellik ve gönül çekiciliği ilkesi, Rahman ve Vakıa sûrelerinde övülen güzel ve cilveli dilber tasviriyle mana bakımından örtüşür.

Ozanın sevgiliyi Kâbe, Tûr ve cennet güzellikleriyle özdeşleştiren methiyesindeki **ilahî tecellinin kıble ve sığınak oluşu** ilkesi, bu ayetlerde Beytullah’ın âlemler için bereket ve hidayet merkezi, yalnız Allah’a yönelişin temiz makamı kılınmasıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki sevgiliyi hayatın, nurun, velâyetin ve mutlak hükümranlığın kaynağı bilme anlayışı, Kur’an’ın Allah’ı Hayy-Kayyûm, Nur, Melik ve kulun dünyada-ahirette Velîsi olarak tanıtmasıyla örtüşür.

Ozanın sevgiliyi çerağ, nur, yıldız ve güneş diye övmesindeki **ilahî nurun bütün varlığı aydınlatan ve hidayete ulaştıran kaynak oluşu** ilkesi, bu ayetlerde de aynı şekilde dile getirilir.

Ozanın sevgilinin lâl dudaklarında tecelli eden güzelliğe canından bağlanışı, Rahmân sûresindeki yakut ve mercan benzetmesiyle 5:54’te bildirilen karşılıklı ilahî sevgi ve lütuf ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Şah cemalinde tecelli eden nura hayran olup miskinleşmeyi anlattığı **ilâhî nur karşısında hayret ve huşû ilkesi**, Nur 24:35’in hidayete sevk eden nur anlayışı ve İsrâ 17:109’un huşûyu artıran secde tasviriyle örtüşür.

Ozanın Şah’ın cemâlinde âfâkı kuşatan ilahî nuru ve vuslat yönelişini övmesi, bu ayetlerdeki kulun yalnız Rabbine yönelmesi ve Allah’ın nuruyla dosdoğru yola erişmesi ilkesiyle örtüşür.

Ozanın yüzü ayın devrine, zülfü ise onun eğri ve kıvrımlı seyrine benzeterek dile getirdiği ilahî cemalin kozmik tecellisi ilkesi, Yâsîn ve Nûh sûrelerinde ay ile güneşin yaratılmış nur ve düzen içinde birer güzellik ve kudret nişanesi kılınmasıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki Şah’ın cemalinde ay, güneş, gül ve nur olarak tecelli eden ilahî güzelliği seyretme ilkesi, Nur 24:35 ve Nuh 71:16’nın kâinattaki ışığı Allah’ın nuruna işaret eden bir tecelli kılmasıyla örtüşür.

Ozanın dile getirdiği ilahî cemalden ve zikrinden uzak kalmanın doğurduğu derin hicran ilkesi, Zühruf’taki yüz çevirişin manevî mahrumiyeti ve Yusuf’taki ayrılık acısıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki Nesîmî’nin vuslata ermiş, sözü hikmetçe herkesten üstün kişi oluşu anlayışı, Sad 38:40 ve Kamer 54:5’in bildirdiği ilahî yakınlık, güzel makam ve doruk hikmet ilkesiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki Hakk’tan gelen sözün gönül derdine şifa olması ilkesi, Yunus ve İsrâ sûrelerinde Kur’an’ın müminler için şifa, rahmet ve hidayet oluşuyla örtüşür.

Bu dizelerdeki mürşidin sözünde ilâhî kelâmı ve yüzünde cennetî rahmeti tanıma ilkesi, Yâsîn ve Tûr sûrelerinde Rabbin selâmı ile günahsız, hikmetli cennet kadehinin tecellisiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki Hakk’ın tecelli ettiği kıbleye yönelme ve secdeyle yakınlaşma anlayışı, Kur’an’ın ilahî kıbleye dönme ve Allah’a secde ederek yaklaşma hükmüyle örtüşür.

Bu dizelerdeki fakr, tevazu ve fânî dünya süsünden yüz çevirip Hakk’a bağlanma ilkesi, verilen ayetlerin Allah’ın velâyetine, zikrine, kalıcı rızkına ve mutlak ilmine yönelmeyi emretmesiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki canı Hakk ile tanış kılan irfan ve O’na tüm benliğiyle yönelme ilkesi, verilen ayetlerdeki Allah’ın çağrısına gönülden icabet ve tam teslimiyet buyruğuyla örtüşür.

Bu dizelerdeki izin, edep ve huzura saygı ilkesi, Nûr ve Hucurât surelerinde bildirilen izinsiz girmeme, selamla yaklaşma ve ulunun huzurunda tevazu gösterme hükmüyle örtüşür.

Ozanın burada dile getirdiği rehbere bağlılık, izinle müşkül sorma ve tövbeyle erkâna yönelme ilkesi, bu ayetlerdeki doğru kılavuza uyma, sorumluluk bilinci ve Allah’a dönüş anlayışıyla örtüşür.

Ozanın dile getirdiği mürşide teslimiyet ve onun irşadına uyma ilkesi, Kur’an’ın peygambere itaati hidayetin şartı sayan ve İsa ile Cebrâil’in ilâhî tebliğ zincirindeki rehberliğini bildiren ayetleriyle mana bakımından örtüşür.

Bu dizelerdeki mürşide bağlanıp öğüdüne uyma yoluyla hidayet ve teslimiyete erme ilkesi, verilen ayetlerde de doğru kılavuza uymanın insanı dosdoğru yola ve Allah bilincine ulaştıracağı hükmüyle örtüşür.

Ozanın gönlü rahmetle arındırıp şükür, ihlâs ve Hakk’a yönelişle yaşama çağrısı, bu ayetlerdeki temiz kalple Allah’a varma, nimeti dile getirme ve yüzü yalnız O’na çevirme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın yalandan, boş sözden ve Hakk’a yaramayan huydan sakındırıp dürüst amel ve edep üzere hizmete çağıran **doğru söz, salih amel ve manevi saygı ilkesi**, verilen ayetlerde de aynı şekilde dile getirilir.

Ozanın cem ve yol kardeşliğiyle dile getirdiği birlik, nefsini aşma ve gönülleri birleştirme ilkesi, bu ayetlerde müminlerin kardeşliği, bölünmekten sakınması ve özveriyle birbirini gözetmesi olarak aynı manayla doğrulanır.

Ozanın ilimle olgunlaşıp benliği toprağa veren ve Hakk’ın aşkından sarhoş olarak yaşayan kul anlayışı, bu ayetlerdeki bilgi, hikmet ve kulluğu yalnız Rabb’e adama ilkesiyle örtüşür.

Ozanın çaresizlik içinde Şah’tan ve Hızır’dan medet umarak yakarışı, Kur’an’da darda kalan kulun Rabbine yönelip yardım dilemesi ve ilahî imdada erişmesi ilkesiyle örtüşür.

Ozanın zincir, vefasızlık ve perişanlık içinde yalnız Hak’tan medet umup hâlini pire arz etmesi, Kur’an’ın sıkıntıda Allah’a yakarma, O’na tevekkül etme ve işi O’na havale etme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın çile ve vefasızlık karşısında Hızır simgesiyle ilâhî yardım istemesi, bu ayetlerdeki belâya sabırla katlanıp Rabb’e sığınma, tevekkül ve yardım dileme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın ezelî ikrarına ve yâre bağlılıktan dönmeme kararlılığı, Ahzâb 33:23 ve Ra‘d 13:20’de övülen Allah’a verilen ahde sadakat ve misakı bozmama ilkesiyle örtüşür.

Ozanın yâr uğruna taşlanmaya ve lânete rağmen ikrarından dönmeme tavrı, bu ayetlerdeki eziyet karşısında sabırla iman üzere sebat edip yalnız Allah’a tevekkül etme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın aşk ateşini ilâhî nura dönüştürerek melâmete rağmen yârdan dönmeme teslimiyeti, Nur sûresinin nura erişme ve Tevbe sûresinin söndürülemez ilâhî nur ilkesiyle örtüşür.

Ozanın aşk uğruna hiçbir dünyevî karşılık ve eziyet karşısında yârdan dönmeme kararlılığı, bu ayetlerdeki Allah’a verilen ahde sadakat, bütünüyle O’na adanma ve kayıtsız şartsız teslimiyet ilkesiyle örtüşür.

Ozanın her türlü düşmanlık ve kınama karşısında ikrarından dönmeme yoluyla yâra bağlı kalma anlayışı, Ahzâb 33:23 ve Mâide 5:54’ün Allah’a verilen söze sadakat ve kınayanın kınamasından korkmama ilkesiyle örtüşür.

Ozanın darağacı ve kınanma pahasına yârdan dönmeme tavrı, Allah rızası uğruna benliğini feda eden ve yolunda eziyete katlananların karşılıksız bırakılmayacağına dair teslimiyet ve fedakârlık ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Hak’ta ebedî mekân bulup yârından dönmeme ikrarı, Yusuf ve Kehf ayetlerinde dile gelen Allah’ı yegâne veli ve rab bilerek O’na ortak koşmaksızın teslimiyetle bağlı kalma ilkesiyle örtüşür.

Ozanın dîdârdan dönmeme ve yâra sığınma ikrarı, hastalığın şifasını ve kulun güvenini yalnız Hayy olan Allah’a bağlayan **ilâhî şifaya ve tevekküle teslimiyet** ilkesiyle örtüşür.

Ozanın burada dile getirdiği kendini beğenmişlik ve gösterişten arınmadan Hakk’a ve cennete erilemeyeceği ilkesi, ayetlerin ihlâslı kulları yüceltip kibirden uzak takvayı ahiret saadetinin şartı saymasıyla örtüşür.

Ozanın dile getirdiği ibadetin remzini bilerek bilinç ve ihlâsla yönelme ilkesi, Enfâl’deki şekle indirgenmiş kulluğun reddi ve Zümer’deki bilenle bilmeyeni ayıran şuurlu ibadet anlayışıyla örtüşür.

Ozanın dile getirdiği insanın kendi vücudunda ve benliğinde ilâhî nakşı araması ilkesi, Zâriyât ve Kıyâmet surelerinde insanın hakikate kendi öz varlığında derin nazarla yönelmesiyle örtüşür.

Ozanın sûret-i âdemde Hakk’ın tecellisini göremeyenin zulmette kalacağına dair **basiret ve ilâhî nur ilkesi**, En‘âm ve Nûr ayetlerinde gönül gözünü kapatanın karanlıkta kalmasıyla aynı manada dile getirilir.

Ozanın insanın kendi varlığında mânevî hakikati ve Arşullah’ı idrak etmesi gerektiğini bildiren **nefsini bilme ve içte tecelli eden Hakk’ı görme ilkesi**, bu ayetlerin insanın kendi benliğine yönelerek hakikati kavramaya çağıran mânasıyla örtüşür.

Ozanın Hızır’ın âb-ı hayâtını Fazlullah’ın lütfuyla ilişkilendiren **ilâhî lütuf ve hikmetin seçilmiş kullara öğretilmesi** anlayışı, bu ayetlerde Allah’ın dilediğine geniş lütuf, kitap ve hikmet vermesi ilkesiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki Allah ve Resûl yolunda Murtazâ’ya gönülden bağlılık ve müminlerle saf tutma ilkesi, Fetih 48:29 ile Mâide 5:56’nın iman ehlinin Allah, Resûl ve müminler çevresinde kenetlenerek ilâhî lütuf ve zafere erişeceği hükmüyle örtüşür.

Ozanın Hasan ve Hüseyin için dile getirdiği şehadet acısı, yas ve fedakârlık ilkesi, Yusuf 12:84’teki derin ayrılık hüznü ve Âl-i İmrân 3:140’taki müminlerin imtihan içinde şehitlik mertebesine erişmesi anlayışıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki sıdk ve ihlâsla imamların irşadına bağlanarak nûr-ı bekâya erme anlayışı, Bakara 2:257 ve Muhammed 47:17’nin Allah’ın velâyetiyle müminleri karanlıktan nura çıkarıp hidayetlerini artırması ilkesine dayanır.

Bu dizelerdeki dergâha yüz sürüp niyaz ve dua ile yönelme anlayışı, Kur’an’ın tevazu, kulluk ve içten yakarışla Allah’a yönelme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Mehdî ve Ehl-i Beyt aşkıyla benliği feda edip dünyadan geçme çağrısı, Tevbe 9:111 ve Bakara 2:165’in müminin canını Allah yoluna adaması ve sevgisini her şeyin üstünde tutmasıyla örtüşen **ilâhî aşkta teslimiyet ve fedakârlık** ilkesidir.

Bu dizelerdeki dünyalık varlıktan geçip tek hakikate teslim olma ilkesi, Kasas 28:88’in Allah dışındaki her şeyin faniliğini ve Zümer 39:29’un bölünmemiş kullukla tek Rabbe yönelişi bildiren manasıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki Allah ve Ehl-i Beyt sevgisi uğruna aile, can, makam ve dünyalık bağlardan geçme fedakârlığı, Tevbe 9:24 ve 9:111’in Allah yolunu her şeyden üstün tutma ve canı-malı ilahî ahde adama ilkesiyle örtüşür.

Ozanın cem âşıklarını gülbeng ve niyazda buluşturan kardeşlik ve ortak yakarış ilkesi, Haşr 59:10 ve Âl-i İmrân 3:103’te müminlerin gönül birliğiyle Allah’a yönelmesi emriyle örtüşür.

Bu dizelerdeki nefsin tezkiyesiyle insanın kendi varlığındaki ilahî işaretleri tanıma ilkesi, Kur’an’ın nefsin kötülüğe çağırıcı tabiatına karşı rahmete sığınmayı ve benlikteki delilleri görmeyi öğütlemesiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki gönül aynasını nefsin kirlerinden arındırarak ilahî hakikati ayne’l-yakîn tanıma ilkesi, Şuarâ 26:89 ve Şems 91:9’un kalbin ve benliğin tezkiyesini kurtuluşun şartı sayan hükmüyle örtüşür.

Ozanın zulmette yol ve hayat sırrını kavrayamayanın cehaletini dile getirdiği gaybı ve hakikati bilme ilkesi, bu ayetlerde Allah’ın görünmeyeni de görüneni de kuşatan mutlak bilgisiyle örtüşür.

Ozanın dile getirdiği, derdin sabırla taşınarak nefsin olgunlaşması ve hakikate erişilmesi ilkesi, bu ayetlerde belâların iman, mücadele ve sabrı açığa çıkaran ilahî imtihan oluşuyla örtüşür.

Bu dizelerdeki nefsin mağlup edilmesiyle kazanılan gerçek erlik ilkesi, ayetlerdeki secde, istiğfar ve kulluk tevazuu yoluyla ilahî kabulü dileme anlayışıyla örtüşür.

Ozanın dile getirdiği, ilâhî fazlı ve Hakk’ın lütfunu tanımayanın hakikatten gaflette kalacağı ilkesi, Zümer 39:49 ve Âl-i İmrân 3:73’te nimetin ve hidayetin ancak Allah’ın lütfu olduğunu bilme hükmüyle örtüşür.

Ozanın burada dile getirdiği Muhammed-Ali ve Ehl-i Beyt sevgisine sıdkla bağlanıp dosdoğru yoldan ayrılmama ilkesi, bu ayetlerde Allah’a, Resulüne ve iman ehline velâyetle sarılanların rahmet, hidayet ve kurtuluşa ereceği hükmüyle örtüşür.

Ozanın sıdk ile İmamlar yoluna bağlanıp başka yollara sapmama çağrısı, Kur’an’ın ilahî hidayete uyup dosdoğru yolda sebat etme ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Ehl-i Beyt imamlarına eziyet edenlerin şefaatten mahrum kalacağına dair vurgusu, Allah’ın seçkin kullarına ve hakka kılavuzluk edenlere zulmetmenin sapkınlık ve ilâhî azaba götüreceği ilkesiyle bu ayetlerde örtüşür.

Bu dizelerdeki kıyamet günü defterlerin açılması, amellerin adaletle hesap edilmesi ve imama bağlılığın kurtuluş ümidi oluşu anlayışı, Kur’an’ın herkesin önderiyle çağrılıp yaptıklarının eksiksiz karşılığını göreceği hesap ve adalet ilkesiyle örtüşür.

Ozanın Mehdî şevkiyle zulmün ve ayrılığın sona ereceği yönündeki **ilahî nurun tamamlanması, hidayete bağlılık ve hakikatin üstün gelmesi** ilkesi, bu ayetlerde de müminlerin bütünüyle doğru yola girmesi ve Allah’ın nurunu mutlaka tamamlamasıyla dile getirilir.

Ozanın dile getirdiği, kişinin küfrünü ve nefsini tanıyıp tövbe, teslimiyet ve basiret üzere kâmil bir rehbere bağlanarak hidayette ilerlemesi ilkesi, verilen ayetlerde Allah’ın yoluna uyma, rehberliğe teslim olma ve hidayetin artırılması hükmüyle örtüşür.

Ozanın mürşide teslimiyet, nefsin kibir ve gafletinden sakınma ve hikmet ehliyle yol alma öğretisi, bu ayetlerdeki ilâhî rehberliğin önüne geçmeme, zikr ehline bağlanma ve hikmeti talep etme ilkesiyle örtüşür.

Bu dizelerdeki nefsi hesaba çekip öldürmeden önce arındırma ve irşada teslim olma ilkesi, Şems, A‘lâ, Nâziât ve Yusuf surelerinde nefsin kötülükten sakındırılarak tezkiye edilmesiyle kurtuluşa erişileceği hükmüyle örtüşür.

Ozanın “ölmeden evvel ölmek” diye dile getirdiği nefsin kibir ve kinden arındırılması, kâmil rehbere teslimiyet ve birlik içinde hakikate yönelme ilkesi, bu ayetlerde de tezkiye, hidayet ve Allah’ın ipine sarılma olarak doğrulanır.

Ozanın dile getirdiği ma’rifet ve irfanın gönülde canı diriltip Hakk’a yöneltmesi ilkesi, bu ayetlerde ilmin kalplerde yerleşerek insanı hakikate, iman olgunluğuna ve Rabb’e adanmışlığa ulaştırmasıyla örtüşür.

Bu dizelerdeki ilahî lütufla ölü gönlün dirilmesi ve ayrılığın vuslata dönüşmesi ilkesi, Yusuf’un gelişiyle Yakub’un gözlerinin açılması ve aile kavuşmasının anlatıldığı ayetlerle örtüşür.